Hoe vaak moet u een tandartspraktijk schoonmaken? De minimumfrequentie verschilt per ruimte en taak. Kritische ruimten en sanitair moeten dagelijks worden gereinigd. Voor overige niet-kritische ruimten geldt minimaal een wekelijkse reiniging. Pedaalemmers en afvalbakken moeten dagelijks worden geleegd. In behandelkamers gelden daarnaast werkzaamheden vóór of na iedere behandeling en aan het einde van de werkdag.
Dit zijn minimumfrequenties. Drukte, openingstijden, weersinvloeden, behandelingen, zichtbare verontreiniging en uitkomsten van controles kunnen aanleiding zijn om vaker schoon te maken. Ze zijn geen reden om de minima te verlagen.
De schoonmaakfrequenties in één overzicht
| Ruimte of taak | Minimumfrequentie of moment |
|---|---|
| Behandelruimten | Dagelijks reinigen, aangevuld met patiëntgebonden werkzaamheden vóór of na iedere behandeling en aan het einde van de werkdag |
| Ruimten voor reiniging, desinfectie en sterilisatie van instrumentarium | Dagelijks reinigen, naast de werkzaamheden die bij ieder instrumentverwerkingsproces horen |
| Sanitair | Dagelijks reinigen; bij intensief gebruik kunnen extra controles en reinigingsrondes nodig zijn |
| Entree, gangen, kantoor, eetruimte en wachtkamer | Minimaal wekelijks reinigen; vaker als gebruik of vervuiling daartoe aanleiding geeft |
| Pedaalemmers en afvalbakken | Dagelijks legen |
| Zichtbare verontreiniging | Zo spoedig mogelijk verwijderen en in ieder geval vóór desinfectie of voordat het oppervlak, de ruimte of apparatuur opnieuw wordt gebruikt |
Het overzicht is gebaseerd op de KNMT-richtlijn Infectiepreventie in mondzorgpraktijken uit 2016. Bij de inhoudelijke controle op 26 september 2026 werd deze richtlijn door KNMT en IGJ nog als veldnorm gehanteerd, terwijl de richtlijn in herziening was. Controleer bij het vaststellen of actualiseren van uw protocol altijd of inmiddels een herziene versie is gepubliceerd.
Kritische en niet-kritische ruimten
De richtlijn onderscheidt formeel twee categorieën:
- Kritische ruimten: behandelruimten en ruimten voor het reinigen, desinfecteren en steriliseren van instrumentarium en materialen.
- Niet-kritische ruimten: toiletten, eetruimte, entree, gang, kantoor en wachtkamer.
Sanitair behoort formeel tot de niet-kritische ruimten, maar moet wel dagelijks worden gereinigd. Voor de overige genoemde niet-kritische ruimten geldt minimaal een wekelijkse reiniging.
Opslagplaatsen en technische ruimten worden in deze opsomming niet afzonderlijk geclassificeerd. Bepaal de aanpak daarom aan de hand van de feitelijke functie van de ruimte en de aanwezigheid van patiëntenmateriaal, instrumentarium of steriele materialen.
Hoe vaak moet een behandelkamer worden schoongemaakt?
Voor een behandelkamer volstaat één algemene taakregel zoals ‘dagelijks schoonmaken’ niet. De ruimte kent verschillende uitvoeringsmomenten: vóór een behandeling, na iedere behandeling, bij zichtbare verontreiniging en aan het einde van de werkdag.
Vóór iedere behandeling
Werkbladen waarop schoon of steriel instrumentarium wordt klaargelegd, moeten vóór iedere behandeling worden gedesinfecteerd. Het praktijkprotocol moet vastleggen welke werkbladen hieronder vallen, welk middel wordt gebruikt en wie de taak uitvoert.
Na iedere behandeling
Na iedere behandeling moeten oppervlakken worden gedesinfecteerd die tijdens de behandeling mogelijk zijn aangeraakt of die met gecontamineerd instrumentarium in contact zijn gekomen. Is een te desinfecteren oppervlak zichtbaar vuil, verwijder dan eerst de verontreiniging en reinig het oppervlak. Voer daarna de voorgeschreven desinfectie uit.
Voor onderdelen van de behandelunit gelden aanvullende aandachtspunten:
- bedieningsknoppen van de hoofdsteun worden na iedere behandeling gedesinfecteerd;
- de bekleding van de behandelstoel wordt behandeld volgens de instructies van de fabrikant;
- het spittoon wordt na iedere patiënt doorgespoeld en zo nodig ontdaan van resten en gereinigd;
- de afzuigslang wordt na de behandeling doorgespoeld.
Deze werkzaamheden kunnen niet worden uitgesteld tot een schoonmaakronde na sluitingstijd wanneer de behandelruimte of apparatuur eerder opnieuw wordt gebruikt.
Aan het einde van de werkdag
Aan het einde van de werkdag worden aangeraakte oppervlakken en onderdelen die met patiëntenmateriaal in contact zijn gekomen volgens de richtlijn gedesinfecteerd. Dit betreft onder meer relevante werkbladen, apparatuur en materialen. De afzuiginstallatie wordt gereinigd of gedesinfecteerd volgens de instructies van de fabrikant.
Daarnaast vindt de dagelijkse reiniging van de kritische ruimte plaats. Benoem in het werkprogramma afzonderlijk wie de vloeren, wastafels, deuren, afvalvoorzieningen en overige algemene onderdelen verzorgt. Zo blijft controleerbaar welke patiëntgebonden en gebouwgebonden taken zijn uitgevoerd.
Bij zichtbare verontreiniging
Verwijder zichtbare verontreiniging zo spoedig mogelijk en in ieder geval vóór verdere desinfectie of voordat het oppervlak, de ruimte of apparatuur opnieuw wordt gebruikt. Bij bloedverontreiniging van meubilair zijn zowel reiniging als desinfectie nodig. Volg daarbij het praktijkprotocol en de voorschriften voor het betreffende oppervlak en middel.
De ruimte voor instrumentverwerking
Een ruimte voor reiniging, desinfectie en sterilisatie van instrumentarium is een kritische ruimte en moet dagelijks worden gereinigd. Dat staat los van de patiëntgebonden processen rond gebruikt instrumentarium, die op de daarvoor voorgeschreven momenten moeten plaatsvinden.
Leg in de taakbeschrijving ten minste vast:
- welke werkzaamheden bij ieder verwerkingsproces en aan het einde van de werkdag plaatsvinden;
- wie werkbladen en contactoppervlakken behandelt;
- wie vloeren, deuren en algemene voorzieningen reinigt;
- hoe gebruikte en schone materialen gescheiden blijven;
- welke middelen en materialen zijn toegestaan;
- welke apparatuur of materialen een schoonmaakmedewerker niet mag openen of verplaatsen;
- welke instructies van fabrikanten moeten worden gevolgd.
Maak hierbij duidelijk onderscheid tussen de gebouwgebonden reiniging van de ruimte en het reinigen, desinfecteren en steriliseren van instrumentarium. Dit zijn verschillende processen met eigen werkwijzen en verantwoordelijkheden.
Hoe vaak reinigt u sanitair, wachtruimte, gangen en kantoren?
Sanitair
Sanitair moet dagelijks worden gereinigd. Controleer tijdens de gebruiksdag daarnaast op zichtbare vervuiling, afval en aanwezige voorraden. Bij intensief gebruik kan een extra tussentijdse ronde nodig zijn. Leg afzonderlijk vast hoe toiletten, wastafels, kranen, deurcontactpunten, vloeren en afvalbakken worden verzorgd.
Wachtruimte en receptie
De wachtkamer is een niet-kritische ruimte en moet minimaal wekelijks worden gereinigd. Een hogere gebruiksintensiteit of zichtbare vervuiling kan aanleiding zijn voor vaker reinigen. Neem vloeren, meubilair en veel aangeraakte contactpunten afzonderlijk op in het werkprogramma.
Maak voor de receptiebalie duidelijke afspraken. Bepaal bijvoorbeeld wie apparatuur, documenten en patiëntgebonden materialen verplaatst en of de schoonmaakdienst uitsluitend vrijgemaakte oppervlakken behandelt.
Gangen en entree
Voor gangen en de entree geldt eveneens minimaal een wekelijkse reiniging. Bij regen, winterweer of een hoge bezoekersstroom kan een hogere frequentie nodig zijn. Beoordeel daarom niet alleen het schema, maar ook de feitelijke staat van de vloeren en entreematten.
Kantoor, eetruimte en overige ruimten
Kantoren en de eetruimte worden minimaal wekelijks gereinigd. Voor afzonderlijke onderdelen kan een hogere frequentie gelden, bijvoorbeeld door gebruik, afval of zichtbare vervuiling. Bij opslag- en technische ruimten is de functie bepalend. Maak aanvullende afspraken wanneer er medische of steriele materialen worden bewaard.
Reinigen en desinfecteren zijn niet hetzelfde
Reinigen verwijdert vuil. Desinfecteren is een afzonderlijke behandeling die wordt toegepast wanneer de richtlijn, de aard van de verontreiniging of het praktijkprotocol dat voorschrijft. Het routinematig desinfecteren van ieder oppervlak in de praktijk is niet nodig: voor vloeren, sanitair en gewoon meubilair kan doorgaans met reinigen worden volstaan.
Dat betekent niet dat desinfectie in de behandelkamer uitzonderlijk is. De richtlijn schrijft desinfectie onder meer voor bij relevante patiëntgebonden contactoppervlakken na iedere behandeling, werkbladen waarop schoon of steriel instrumentarium wordt klaargelegd en meubilair dat met bloed is verontreinigd.
Is een oppervlak dat moet worden gedesinfecteerd zichtbaar vuil, verwijder dan eerst het vuil en reinig het oppervlak. Voer vervolgens de voorgeschreven desinfectie uit.
Gebruik voor oppervlaktedesinfectie een in Nederland voor de betreffende toepassing toegelaten biocide. Volg alle gebruiksvoorwaarden op het etiket, in het wettelijke gebruiksvoorschrift en in de productinformatie. Denk aan dosering of concentratie, contact- of inwerktijd en toepassingsmethode, voor zover deze voor het product zijn voorgeschreven.
Controleer bij producten voor medische hulpmiddelen ook de toepasselijke status, het beoogde gebruik en de instructies van de fabrikant van zowel het middel als het hulpmiddel. Lees meer op de pagina over desinfectie en schoonmaak.
Wie voert welke taken uit?
De praktijk houdt de regie en eindverantwoordelijkheid voor het schoonmaakprotocol, de instructies en de controle. Patiëntgebonden werkzaamheden worden vanwege de benodigde timing en proceskennis doorgaans door het praktijkteam uitgevoerd. Dat is echter geen formele regel dat deze taken nooit aan een andere partij mogen worden opgedragen.
Overdracht aan een externe partij is alleen verantwoord wanneer taken, instructies, benodigde kennis, middelen, persoonlijke bescherming, toezicht en controlemomenten aantoonbaar zijn geregeld. Bovendien moeten werkzaamheden tussen patiënten op tijd worden uitgevoerd en mogen ze niet worden uitgesteld tot een later schoonmaakmoment.
Leg in ieder geval vast wie verantwoordelijk is voor:
- desinfectie van patiëntgebonden contactoppervlakken na behandelingen;
- het klaarmaken en desinfecteren van werkbladen vóór behandelingen;
- verwerking van gebruikt instrumentarium;
- behandeling van apparatuur volgens de instructies van de fabrikant;
- reageren op zichtbare verontreiniging tijdens openingstijden;
- dagelijkse reiniging van kritische ruimten en sanitair;
- reiniging van algemene ruimten;
- dagelijks legen van pedaalemmers en afvalbakken;
- controle en registratie van de uitgevoerde werkzaamheden.
Welke taken kunt u extern uitbesteden?
Een professioneel schoonmaakbedrijf kan gebouwgebonden werkzaamheden uitvoeren, zoals het reinigen van vloeren, sanitair, entrees, gangen, wachtkamers, personeelsruimten, kantoren en afgesproken algemene onderdelen van behandelkamers. Ook periodieke werkzaamheden kunnen in het werkprogramma worden opgenomen.
Op de pagina over schoonmaak van tandartspraktijken leest u meer over de relevante dienstverlening. Deze werkzaamheden kunnen worden gecombineerd met periodiek schoonmaakonderhoud binnen de sector gezondheidszorg en welzijn.
Uitbesteden neemt de regie van de praktijk niet weg. Spreek vooraf af welke ruimten toegankelijk zijn, welke oppervlakken mogen worden behandeld, welke middelen zijn toegestaan en hoe de uitvoering wordt gecontroleerd.
Zo maakt u een controleerbaar werkprogramma
Neem per taak minimaal de volgende gegevens op:
- Locatie: de ruimte en zo nodig de specifieke zone.
- Onderdeel: bijvoorbeeld vloer, wastafel, werkblad, behandelapparatuur of deurcontactpunt.
- Handeling: controleren, reinigen, desinfecteren, doorspoelen of afval legen.
- Frequentie of moment: vóór iedere behandeling, na iedere behandeling, dagelijks, minimaal wekelijks, periodiek of bij verontreiniging.
- Uitvoerder: praktijkteam, schoonmaakdienst of een specifiek aangewezen medewerker.
- Middel en instructie: het toegestane product, het gebruiksvoorschrift en eventuele fabrikantvoorschriften.
- Controle: wie controleert, hoe afwijkingen worden gemeld en wanneer herstel plaatsvindt.
Vermijd vage taakregels zoals ‘sanitair doen’ of ‘behandelkamer nalopen’. Splits het werk op in controleerbare onderdelen. Meer over de formele vastlegging leest u in het artikel over een schoonmaakprotocol voor de tandartspraktijk.
Wanneer moet u het schoonmaakschema herzien?
Evalueer het schoonmaakresultaat regelmatig en pas het protocol aan als dat nodig is. Aanleidingen kunnen zijn:
- een verbouwing of gewijzigde praktijkindeling;
- nieuwe apparatuur of andere behandelingen;
- langere openingstijden of een hogere gebruiksintensiteit;
- terugkerende zichtbare vervuiling of afwijkingen bij controles;
- gewijzigde fabrikantvoorschriften;
- publicatie van een herziene richtlijn.
Controleer niet alleen of taken zijn afgetekend. Beoordeel ook of de afgesproken frequenties voldoende zijn, verantwoordelijkheden duidelijk blijven en medewerkers volgens de vastgelegde instructies kunnen werken.
Wilt u bespreken hoe de gebouwgebonden taken en schoonmaakfrequenties voor uw praktijk kunnen worden ingericht? Neem via de contactpagina contact op voor een adviesgesprek of offerte.
